Page 10 - Gazeta AFP
P. 10

10
                  E enjte, 11 tetor 2018                                                                                                                       24
                                                                             DOSSIER
                  www.albanianfreepress.al
       HISTORI/ Italia pas Luftës së Dytë Botërore: Uri, varfëri dhe mbi 2 milionë ndërtesa të shkatërruara...

                                                                     Por si u mëkëmb ajo?

           Një rrëfim
        interesant, mes
            detajesh

         historike sesi
            fqinji ynë
              përtej
        Adriatikut, diti
         ta përballojë

        sfidën e madhe
        pas humbjes së
             luftës...













                                     Italia e pas Luftës së Dytë Botërore. Komplet e shkatërruar!   dhe që kjo e fundit, e shfrytëzoi këtë në planin ekonomik, për të
                                  Me detyrën e parë të ditës, rindërtimin e vendit dhe bashkimin    mos e humbur Italinë nga sulmet e vendeve komuniste. Në këtë
                                  kombëtar. Për të shkuar më pas në zgjedhjet e para të lira dhe    kuadër ishte dhe përfshirja e saj brenda Planit Marshall, që
                                  për të rindërtuar Italinë e shkatërruar. Por si u realizuan të gjitha  synonte ta bënte atë të pavarur nga ndërhyrjet e BS-së dhe nga
                                  këto? Gjithçka nisi me një referendum që përcaktoi fitoren e      partive komuniste që e mbështesnin atë. Gjithçka për Italinë e
       Nga Agim Gruda-Studiues    Republikës ndaj Monarkisë. Mbreti Vittorio Emanuele që bie        atyre viteve të vështira, kur politika dhe ekonomia shkonin së
                                  dhe një Itali që nis të ringrihet. Me një qeveri të udhëhequr nga  bashku, me një qëllim të vetëm: Ringritjen e Italisë së humbur, jo
                                  De Gasperi, e cila shihte tek Amerika shpëtimin për këtë vend     vetëm në sytë e italianëve, por edhe të gjithë botës...


      "ITALIA E PASLUFTËS, si ra VITTORIO





      EMANUELE dhe u plagos lideri TOGLIATI"




              ombardimet e aleatë-  rritje të madhe të inflacionit me  një periudhë të rëndë politike  Referendumi i lindjes  Asamblesë Kushtetuese. Re-  dhe aleat i Amerikës. Dy partitë
               ve, për më tepër dë-  efektin e rritjes së çmimeve  dhe një banalitet moral. Klima  së Republikës  zultatet e votimeve ishin  themelore ishin PCI dhe DC,
               met e ushtrisë gjer-  rreth 20 herë më shumë. Papu-  ishte shumë e ndenjur pasi Ita-  Më 2 qershor 1946, italia-  12.718.641, vota për Republi-  që i përgjigjeshin pozitës dhe
      B mane në tërheqje,        nësia kishte arritur shifra të frik-  lia kishte qenë aleate e Gjer-  nët u ftuan për të votuar për  kën dhe 10.718.502, për Mona-  opozitës me një vizion komplet
      e kishin paralizuar plotësisht  shme me kthimin në shtëpi të  manisë, me një qeveri fashiste  referendumin e lindjes së Re-  rkinë. Kjo detyronte mbretin,  të kundërt njëra me tjetrën ose
      Italinë  pas Luftës së Dytë Bo-  burgosurve, të ushtarëve e  e monarkinë që komandonte.  publikës e për zgjedhjet e  ose të bënte një grusht shteti,  më qartë: Partia Demokristi-
      tërore. Ato kishin dëmtuar më  partizanëve. Në këtë kua-                                                       ose të largohej nga Italia.  ane (DC) e kryesuar nga vizio-
      shumë se 30% të të gjithë rrjetit  dër negativ, shpresa e Itali-                                               Vittorio Emanuele i dorë-  nari De Gasperi që mbështetej
      të komunikacionit dhe të bane-  së ishin ndihmat amerika-                                                      zon djalit të tij Umberto II,  nga kisha katolike dhe kërko-
      save. Rreth 2.300.000 aparta-  ne, që do të kishin si qëllim                                                   të gjitha përgjegjshmëritë  nte ndërtimin rimëkëmbjen e
      mente ishin dëmtuar plotë-  rimëkëmbjen e ekonomisë,                                                           e Monarkisë dhe niset në  vendit mbështetur nga ameri-
      sisht, kurse  1.000.800 të tjerë,  zhvillimin e ekonomisë dhe                                                  Asil në Egjipt. Umberto II,  kanët (rindërtimi do të bazohej
      të dëmtuar rëndë. Por më të  uljen e papunësisë. Ndih-                                                         djali i Vittorio Emanueles,  me krijimin e një shteti fiskal
      rënda ishin dëmet në sektorin  ma e parë amerikane ishte                                                       që s’ishte dakord ta fuste  me ndihmën e aleatit kryesor
      publik, urat, rrugët, ujësjellësit,  kredia prej 120-130 milionë                                               vendin në luftë civile, zgjo-  SHBA). Nga ana tjetër, (PCI)
      kazermat që kishin qenë të pë-  dollarë, që tregonte fillimin                                                  dhi alternativën e dytë. U  Partia Komuniste që udhëhiqej
      rdorura nga ushtria dhe ishin  e disa ndihmave, të cilat do                                                    nis nga aeroporti i "Ciam-  Togliati, e cila kishte në gjirin e
      objektiv bombardimi. Sikundër  të pasonin në të ardhmen                                                        pinos" për Portugali në  saj shumë ekstremistë që kër-
      edhe bilanci i luftës ishte tra-  dhe do të përdoreshin për                                                    orën 16:00, të 13 qershorit  konin hakmarrje kundër fashi-
      gjik: 8000 ura të shkatërruara,  të përballuar nevojat e para                                                  1946, me një aeroplan  stëve, si dhe kushtëzim për
      60% e rrugëve jashtë përdori-  të popullsisë. Ndihmat e                                                        special që ishte vendosur  mos rrezikuar pavarësinë e
      mit, një pjesë e mirë e ujësjellë-  tjera në kredi do të përdore-                                              në dispozicionin e tij nga  Italisë nga ndihmat amerika-
      sve, 455 e shkollave, spitalet,  shin në blerjen e makinerive                                                  qeveria italiane dhe që për  ne. Rindërtimi, sipas komuni-
      hekurudhat e porteve. Gjitha-  dhe lëndës së parë dhe ki-                                                      shumë ditë e priste në  stëve do të bazohej në konfi-
      shtu, flota italiane që përpara  shin si qëllim, rimëkëmjen                                                    president dhe ngarkohet të  skimin e pasurive të atij që ki-
      lufte ishte e katërta në Europë,  e ekonomisë. Fondet erdh-                                                    marrë në dorë funksionet  shte më shumë dhe pa ndih-
      ishte komplet e shkatërruar.  ën nga Organizata e Kom-                                                         si kryetar shteti deri më  mën amerikane kërkonte
      Por dëme të mëdha ishin bërë  beve të Bashkuara, por me                                                        28 qershor 1946, datë në  ndryshimin e monedhës dhe
      edhe në bujqësi. Prodhimi buj-  udhëzimet dhe mbikëqyrjen                                                      të cilën, Asambleja Kush-  taksën e pasurisë së patun-
      qësor në vitin 1945, duke e kra-  amerikane. Ndihmat ameri-                                                    tetuese zgjedh kryetarin  dshme. Qeveria "De Gasperi"
      hasuar me atë të vitit 1938, ish-  kane nga janari 1946, deri                                                  provizor të shtetit, Enrico  nuk pranon të ndryshojë
      te zvogëluar prej -60%. Borxhi  në qershor 1948, arritën                                                       D'Nicola. De Gasperi ish-  monedhën dhe si rrjedhojë e
      i shtetit që në 1938-tën ishte  rreth 450 milionë dollarë                                                      te një burrë që fliste pak,  kësaj, u rrit prodhimi, u rritën
      145 miliardë lireta, pas lufte  dhe dhanë shpresë dhe ok-                                                      nuk kishte shumë dijeni  treguesit e bursës, si dhe
      kishte shkuar në 906 miliardë  sigjen për rimëkëmbjen e                                                        përsa i përket ekonomisë,  eksporti. Qeveria kishte për
      lireta. Paraja në qarkullim e ki-  ekonomisë. Por veç ekono-                                                   por ishte një politikan i  bazë dy pika kryesore: Rimë-
      shte humbur vlerën, pasi pati  misë, Italia po kapërcente                                                      madh, i qetë, i vendosur  këmbjen e ekonomisë dhe
   5   6   7   8   9   10   11   12   13   14   15